Tez sunumu nasıl hazırlanır: savunma için yapı, süre, prova

Yazan Ekrem Çetinkaya · Yayımlandı 13 Eylül 2026

Tez sunumu, tezin bölüm bölüm özeti değildir; jürinin tezi zaten okuduğu varsayımıyla, tezin katkısını tek cümleyle söyleyen ve o cümleyi bulgularla savunan 20–30 dakikalık bir konuşmadır. Yapı: problem ve boşluk, katkı cümlesi, yöntem gerektiği kadar, ana bulgular, sınırlılıklar, sonuç ve öneriler; ardından her olası jüri sorusu için yedek slaytlar.

Bu yazı yüksek lisans ve doktora savunmaları için yazıldı. Süreye göre slayt bütçesini, yapıyı, jüri sorularına hazırlığı, sınırlılıkların neden sizden duyulması gerektiğini ve savunma gününe kadar prova düzenini anlatır.

Süre ve slayt bütçesi

Süreyi enstitü ve danışman belirler; sık görülen 20 dakika (yüksek lisans) ve 30–40 dakika (doktora). Dakikada en fazla bir slayt, bulgu slaytları için daha az:

Başlık, teşekkür ve "sorular" slaytları sayılmaz. Yedek slaytlar sayılmaz ve sınırsızdır.

Yapı

1. Başlık (1). Tez adı, adınız, danışman, tarih.
2. Problem ve boşluk (2–3). Alanda ne biliniyor, ne eksik, neden önemli. İlgili çalışmaları listelemeyin; boşluğu gösteren iki üç çalışmayı anın.
3. Araştırma sorusu ve katkı (1). Tek cümle: "Bu tez, … koşulunda … için … olduğunu gösterir." Jüri bu cümleyi soracak; slaytta olsun.
4. Yöntem (3–5). Bulguya inanmak için gereken kadar: veri, tasarım, önemli tercihler ve nedenleri. Tam akış yedeğe.
5. Bulgular (6–10). Her slaytta tek şekil ya da tablo kesiti, salon için yeniden çizilmiş; başlık bulgunun kendisi ("Hata örneklem küçüldükçe iki kat artıyor"), "Bulgu 3" değil.
6. Sınırlılıklar (1–2). Örneklem, varsayımlar, genellenebilirlik; jüri sormadan siz söyleyin.
7. Sonuç ve öneriler (1–2). Katkı cümlesi yeniden, alana ne kattığı, sonraki adımlar.
8. Teşekkür ve sorular (1).
9. Yedek slaytlar. Aşağıda.

Jüri sorularına hazırlık

Jüri tezi okudu; sorular yöntem tercihleri, alternatifler ve sınırlar üzerine gelir. Danışmanınızla ve okuma grubunuzla olası soruları listeleyin: neden bu yöntem, neden bu örneklem, X'i neden denemediniz, bu bulgu Y çalışmasıyla çelişmiyor mu, pratikte ne işe yarar. Her biri için bir yedek slayt: tam tablo, ek analiz, seçilmeyen alternatif ve nedeni, ilgili çalışmayla karşılaştırma.

Yedek slaytlar sorular slaydından sonra durur; soru gelince "bunun için bir slaydım var" savunmanın en güçlü anıdır. Bilmediğiniz soruda bunu söyleyin ve neyi kontrol edeceğinizi ekleyin; soruyu tekrar ederek başlamak düşünme süresi kazandırır.

Sınırlılıkları neden siz söylemelisiniz?

Jürinin bulacağı sınırlılığı siz önce söylerseniz tartışma "bunu görmüş, ne yapmış" olur; siz söylemezseniz "bunu görmemiş" olur. Her sınırlılığın yanına ne yaptığınızı (kontrol, duyarlılık analizi, kapsam daraltma) ve sonraki çalışmanın ne yapabileceğini koyun.

Şekiller ve metin

Tezdeki şekil sunum için yeniden çizilir: büyük eksen yazıları, tek vurgulu seri, gerisi soluk, neyi gösterdiğini söyleyen tek satır. Tezden yapıştırılmış sekiz sütunlu tablo okunmaz; önemli iki hücreyi gösterin, tablonun tamamı yedekte. Slayt başına birkaç satır; başkasına ait her şeyin altında yazar, yıl ve yer. Kaynak gösterme ayrıntıları sunumda kaynak gösterme yazısında.

Prova düzeni

1. Bir hafta önce: ayakta, sesli, süre tutarak tam prova. Katkı slaydına ve ilk bulgu slaydına gelinen dakikayı not edin; katkı slaydı 20 dakikalık sunumda 4. dakikadan sonra geliyorsa giriş uzundur.
2. Danışmanla prova: yöntem ve bulgu bölümlerinde durup soru sormasını isteyin; yedek slayt listesi buradan çıkar.
3. Alan dışından bir dinleyiciyle prova: hangi slaytta koptuğunu sorun.
4. Savunmadan bir gün önce: son bir sesli prova, PDF kopya, sunumu iki biçimde taşıma (PDF ve özgün dosya), salonun projektörünü mümkünse deneme.
5. Savunma günü: ilk slayt açık, saat görünür, su yanınızda. Sunum jürinin ne bildiğini değil, sizin ne gösterdiğinizi anlatır.

Hazırlığı hızlandırmak

Tez ve şekiller elinizdeyse taslak bir yardımcıyla hızlanır; sıra değişmez: önce yerleriyle iddia listesi, sonra taslak, sonra slaytlar, sonra notlar. Lecture Studio bunu bir talk (konuşma) olarak yapar: tezi ve ek kaynakları eklersiniz, deste onlara atıf veren bir Marp Markdown dosyası olarak yazılır; konuşmanın sohbetinde Rehearsal timing (uzun slaytlar, üçte bir kısa sürüm için kesilecekler) ve Audience Q&A prep (iki cümlelik cevap ve kaynağıyla sekiz olası soru, destenin yanına kaydedilir) istemleri vardır; sunucu modu slaydı salona, notları ve sonraki slaydı size gösterir. Uygulama macOS 15 ve üzerinde çalışır, yardımcı için bir Oberik proje anahtarı gerekir; PDF marp-cli ile üretilir.

Kontrol listesi

• Katkı tek cümleyle bir slaytta mı?
• Her bulgu slaydının başlığı bulgunun kendisi mi?
• Sınırlılıklar sorulmadan önce söyleniyor mu?
• Olası her jüri sorusu için yedek slayt var mı?
• Slayt sayısı süreye uyuyor mu; kesilecek slayt belli mi?
• En az üç prova (tek başına, danışmanla, alan dışı dinleyiciyle) yapıldı mı?
• PDF kopya hazır mı?

Sık sorulan sorular

Tez savunması sunumu kaç dakika, kaç slayt olmalı?

Süreyi enstitü belirler; 20 dakika için 15–20, 30 dakika için 22–28 içerik slaydı. Yedek slaytlar sayılmaz.

Tez sunumunda neler olmalı?

Problem ve boşluk, tek cümlelik katkı, gerektiği kadar yöntem, başlığı bulgunun kendisi olan bulgu slaytları, sınırlılıklar, sonuç ve öneriler, ardından jüri soruları için yedek slaytlar.

Jüri sorularına nasıl hazırlanılır?

Danışmanla olası soruları listeleyin, her biri için bir yedek slayt yapın, bilmediğiniz soruda bunu söyleyip neyi kontrol edeceğinizi ekleyin.

Yüksek lisans ve doktora savunma sunumu arasında fark var mı?

Yapı aynı; doktora daha uzun sürer, daha çok bulgu hattı ve daha çok yedek slayt taşır, sınırlılıklar ve alana katkı bölümleri daha ağırdır.